12. Festiwal ŹRÓDŁA PAMIĘCI. SZAJNA – GROTOWSKI – KANTOR
Rzeszów, 28-30 listopada 2024
Stworzony w 2011 roku festiwal Źródła Pamięci. Szajna-Grotowski-Kantor to niecodzienne wydarzenie naukowo-artystyczne wypełnione spotkaniami z ludźmi sztuki, zainspirowanymi ideami wielkiej trójki reformatorów światowego teatru pochodzących z Rzeszowa i Podkarpacia – Jerzego Grotowskiego, Tadeusza Kantora i Józefa Szajny.
Jak co roku zaprosiliśmy zespoły i indywidualnych twórców, dla których te nazwiska są inspiracją w twórczości i mają ogromne znaczenie osobiste. W programie festiwalu znalazło się wiele różnorodnych wydarzeń z pogranicza teatru, performance’u i sztuk plastycznych.
28 LISTOPADA (czwartek)
Teatr Maska, ul. Mickiewicza 13
18.00 Teatr Maska „DZIEWCZYNKA Z ZAPAŁKAMI” (premiera)
Teatr Przedmieście, ul. Reformacka 4
20.00 Monika Wachowicz/ Jarosław Fret „SZEOL”
29 LISTOPADA (piątek)
Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Neofilologii – budynek A3 (aula nr 2)
10.30 „Wątki szekspirowskie w twórczości Grotowskiego, Kantora i Szajny”
– prelekcje: prof. Małgorzata Grzegorzewska (UW), dr Agnieszka Kallaus (UR), dr Michał Mizera (AST Warszawa),
dr Henryk Mazurkiewicz
Teatr Przedmieście, ul. Reformacka 4
18.00 Teatr Brama „VOICES”
Teatr Maska, ul. Mickiewicza 13
19.30 Otwarcie wystawy „Zaczynam zawsze od oczu”
Macieja Śliwiaka (foyer)
20.00 Teatr A Part „UMARŁAM ZE SZCZĘŚCIA”
30 LISTOPADA (sobota)
Hotel Ambasadorski, Rynek 13/14 (sala konferencyjna)
11.00 Panel dyskusyjny „Nasi mistrzowie – inspiracje i drogowskazy” z udziałem zaproszonych gości:
Aneta Adamska-Szukała, Daniel Jacewicz, Marcin Herich, Bartłomiej Ostapczuk, prowadzenie: Michał Mizera
Teatr Przedmieście, ul. Reformacka 4
17.00 Teatr Przedmieście „MAKBET. GŁOSY Z CIEMNOŚCI”
Organizatorzy:
Urząd Miasta Rzeszowa
Teatr Maska
Teatr Przedmieście
Dyrektor artystyczna: Aneta Adamska-Szukała
Bilety: 40 zł -> Źródła Pamięci. Szajna-Grotowski-Kantor 2024
Festiwal dofinansowano ze środków Unii Europejskiej Next Generation EU.
ŹRÓDŁA PAMIĘCI 2024 – SPEKTAKLE
Teatr Maska „DZIEWCZYNAK Z ZAPAŁKAMI” (premiera)
Jedna z najbardziej znanych opowieści Hansa Christiana Andersena. Historia biednej dziewczynki, sprzedającej w sylwestrową noc zapałki na ulicy. Niestety żaden z przechodniów nie jest zainteresowany zmarzniętym i głodnym dzieckiem, każdy w gonitwie ostatnich przygotowań do świętowania w rodzinnym gronie w pośpiechu udaje się do domu. Kiedy po wielu godzinach stania boso na mrozie dziewczynka z przerażeniem stwierdza, że nie sprzedała ani jednej paczki, zrezygnowana i opuszczona postanawia odpalić jedną z zapałek, aby się ogrzać. Każda zapalona zapałka przywołuje przed jej oczami obrazy z marzeń: duży, ciepły piec, elegancko nakryty stół z pysznym jedzeniem, wspaniałą choinkę… Jednak za każdym razem, gdy płomień gaśnie, piękne wizje znikają tak szybko, jak się pojawiły. W końcu dziewczynka zapala wszystkie zapałki naraz i widzi przed sobą swoją zmarłą babcię – jedyną osobę, która ją kochała i która się o nią troszczyła. Dziecko prosi babcię, aby zabrała je ze sobą. Kiedy zapałki gasną, babcia spełnia prośbę ukochanej wnuczki…
„Dziewczynka z zapałkami” nigdy wcześniej nie była realizowana w teatrze w wersji pantomimicznej. Wyjątkowa wizualna forma przedstawienia, emocje przekazane za pomocą działań i plastycznych obrazów, pozbawione narracji słownej, budująca nastrój muzyka – wszystkie te elementy składają się na przepiękną klasyczną baśń o uniwersalnym przesłaniu, poruszającym odbiorców bez względu na wiek i krąg kulturowy, z którego pochodzą. Gorąco polecamy!
„Dziewczynka z zapałkami” na podstawie baśni Hansa Christiana Andersena
adaptacja, reżyseria, reżyseria światła: Bartłomiej Ostapczuk
muzyka: Jagoda Stanicka
scenografia: Sławomir Szondelmajer
asystentka scenografa: Anna Macugowska
kostiumy: Agnieszka Magiera
obsada: Katarzyna Lewandowska, Joanna Pruś, Ewa Mrówczyńska, Anna Kukułowicz, Tomasz Kuliberda, Emil Musialski
Monika Wachowicz/ Jarosław Fret „SZEOL”
SZEOL / שאול to teatralny seans a równocześnie na wskroś współczesna lamentacja dla umarłych i nieumarłych, urodzonych i nieurodzonych. To zstępowanie po cienkiej linii oddechu, głosu, dźwięku na samo dno ciszy, która jak mityczny Szeol zakrywa, zamyka, stając się zasłoną, przez którą nie może przebić się żadne uczycie, żaden obraz. Jedyną siłą, która może uratować zstępujących do Szeolu jest Miłość. Zstępowaniu towarzyszy muzyka, a raczej jej niezwykła gęstość – jakby nasze ciała były „tylko” dźwiękiem, czy też instrumentem i zarazem ścieżką w głąb, bez dna.
Szeol / שאול to opowieść o pragnieniu i gotowości do życia pełnego i rozwibrowanego jak oddychanie ogniem. Projekt Szeol / שאול powstał z inspiracji i fascynacji III Symfonią Pieśni żałosnych Henryka Góreckiego. Rozbrzmiewa w nim też Kwartet na koniec świata Oliviera Messiaena oraz Miserrere Gregorgio Allrgriego.
koncept: Monika Wachowicz i Jarosław Fret
ruch sceniczny, kostiumy i wykonanie: Monika Wachowicz
teksty: Monika Wachowicz i Jarosław Fret
opracowanie muzyczne fragmentów jazzowych: Marcin „Cozer” Markiewicz
wykonanie „Kwartetu na koniec czasu” Oliviera Messiaena: Jan Skopowski, Kamil Grabowski
scenografia: Jarosław Fret (wykonana przez zespół Instytutu im Jerzego Grotowskiego pod kierunkiem Piotra Jacyka)
Teatr Brama „VOICES”
Nie mamy już nic do powiedzenia. Pragniemy ciszy i spokoju dla nas wszystkich. „Voices” to spektakl łączący elementy teatru i muzyki. Śpiew jest głównym narzędziem wyrazu. Autorzy przestawienia sięgają po wielogłosowe pieśni, odwołując się do tradycji z różnych kultur. Każda pieśń przenosi w inny świat emocji, atmosfery oraz historii, tworząc mozaikę ludzkiej wrażliwości. Wartość wspólnoty i wspólnego doświadczenia staje się kojąca. Wielogłos ma moc otulenia i poruszenia duszy. Zamiast mówić o tym, co nas boli, staramy się to wyśpiewać. Zbieramy się na cichy rytuał, żeby zapłakać i dodać sobie i innym otuchy. Pragniemy zatrzymać się w medytacji i kontemplacji nad sobą, spojrzeć wewnątrz, chcemy poczuć się poezją.
W krajobrazie wypełnionym światłem i kolorem z czterech stron świata nadchodzą ludzie na wielkie spotkanie, aby wspólnie zaśpiewać. Tworzy się tajemniczy kosmos symboli i konstelacji . Głosy prowadzą ich do podziemi, do bólu i straty, a stamtąd wskazują im drogę powrotną do światła. Nie potrzeba znać żadnego z śpiewanych języków, aby doświadczyć tej podróży.
występują: Evanthi Athanasiadi, Aleksandra Ślusarczyk, Patryk Bednarski, Daniel Jacewicz, Wojciech Rosiński
reżyseria: Daniel Jacewicz
Asystent reżysera: Aggelos Vantzos
opracowanie muzyczne: Aleksandra Ślusarczyk
Teatr A Part „UMARŁAM ZE SZCZĘŚCIA”
Przedstawienie pod tytułem „UMARŁAM ZE SZCZĘŚCIA” jest kolejnym z cyklu przedstawień Teatru A Part, zainspirowanych historią i duchem miejsca, w którym pracuje na co dzień Marcin Herich i jego zespół w Katowicach oraz estetyką i konwencją kabaretu artystycznego pierwszej połowy XX wieku. W obecnej siedzibie Teatru A Part w latach 1907-1915 działało jedno z pierwszych niemych kin w Katowicach, zaś w latach 1940-1944 działał niemiecki kabarett Künstlerspiele.
Czwarty quasi-kabaretowy spektakl Teatru A Part pod tytułem „Umarłam ze szczęścia” spycha na dalszy plan temat wojny, naczelny wątek pojawiający się w poprzednich przedstawieniach nurtu, skupiając się bardziej na motywach artystycznych, egzystencjalnych i obyczajowych, także ze względu na nietuzinkowe losy protagonistki spektaklu Anity Barber (1899-1928), gwiazdy niemego kina, a także bezkompromisowej artystki-skandalistki i jednej z najważniejszych nowatorek teatru i tańca swoich czasów – ikony epoki Republiki Weimarskiej.
Anita Berber znana jest dzisiaj przede wszystkim jako „naga tancerka”. Jej twórczość, choć przejawiała się również przez sceniczną nagość, dotyczyła trudów i mroków egzystencji. Berber mówiła: „Tańczę śmierć, chorobę, poronienie, syfilis, szaleństwo, umieranie, niedołężność, samobójstwo”. Z tego napięcia rodziła się nowa, niepokojąca, do trzewi prawdziwa sztuka.
scenariusz, reżyseria, choreografia, światło: Marcin Herich
współpraca nad opracowaniem kostiumów i choreografią: zespół
współpraca przy aranżacji przestrzeni i scenografii: Cezary Kruszyna
opracowanie i tekst wykładu oraz tekst monologu (inspirowanego pismami Francisa Picabii oraz Leopolda Wolfganga Rochowanskiego): Natalia Kruszyna
koncepcja i wykonanie instrumentów: Tomasz Manderla
partia solowa na flecie: Krystyna Szymura
występują: Alina Bachara, Daniel Dyniszuk, Katarzyna Gogacz, Grzegorz Król, Cezary Kruszyna, Natalia Kruszyna, Zuzanna Łapka, Krystyna Szymura, Karolina Wosz
muzyka: Fryderyk Chopin, Ludwik van Beethoven, Jeremy Healy, Friedrich Hollaender, Janis Joplin, Camille Saint-Saëns, Ryūichi Sakamoto, Mischa Spoliansky, The Art of Noise
Teatr Przedmieście „MAKBET. GŁOSY Z CIEMNOŚCI”
„Makbet. Głosy z ciemności” to spektakl, który stawia diagnozę kondycji współczesnego świata. Ostatnie lata, w których żyjemy zaskoczyły i przeraziły nas w sposób dotychczas nieznany. Wojna toczy się wszędzie, a grzech pychy i choroba ambicji dotyka niemal wszystkich, nie tylko tytułowego Makbeta. Świat na gruzach, świat w ruinie, apokalipsa, zło mieszkające na bagnach, nie boi się nam ukazać, a nawet mówić do nas i wchodzić w grę. Lucyfer już się nie kryje, tylko odsłania twarz. Tam gdzie nie ma miłości rodzi się zło. Co stanie się, jeśli nie powiemy „Nie!”, jeśli damy opętać się niszczycielskim podszeptom tego świata? Co stanie się jeśli nie będziemy reagować na zło, na przemoc i niszczycielskie zapędy polityków i demagogów?
Lady Makbet żeby przetrwać musi dorównać mężczyźnie, a nawet musi być silniejsza od niego, zamienia rodzenie dzieci na niszczenie. Za wszelką przemoc, gwałty, manipulacje i zdrady, my kobiety, nasze matki, babki i duchy naszych prababek bierzemy odwet. Wyzywamy cały świat przemocy na pojedynek! Głos Lady Makbet jest głosem jednej z czarownic, ona jest jedną z nich. To głos zemsty. Bo jak inaczej możemy się bronić…
W tym mrocznym świecie naznaczonym „głupotą świata” miota się tytułowy bohater Szekspira- Makbet, uwięziony w swoich ambicjach, ale też lękach. Słyszy głosy, widzi odbicia swoich czynów, zaczyna odkrywać mrok swojej duszy. To wszystko go niszczy od środka.
autor: William Shakespeare
reżyseria: Aneta Adamska – Szukała
muzyka: Jakub Adamski
scenografia: Maciej Szukała
występują: Aneta Adamska-Szukała, Iwona Błądzińska, Jakub Adamski, Krzysztof Adamski, Michał Chołka, Miłosz Ruszała, Maciej Szukała
